ก่อนสงครามโลกครั้งที่สอง ไม่ค่อยมีใครพูดคุยกันเรื่องสิทธิมนุษยชนเท่าใดนัก จนกระทั่งเมื่อสงครามจบลงด้วยความเสียหายมหาศาล โดยเฉพาะการสูญเสียชีวิตคน จึงได้มีการกล่าวถึงสิทธิมนุษยชนกันเพิ่มมากขึ้นในสังคมตะวันตก ตามประเทศยุโรปตอนใต้แถบเมดิเตอเรเนี่ยน โดยเฉพาะเมื่อมีการประกาศปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชนในปี ค.ศ. 1948 น่าสังเกตว่า ปฏิญญาฯ ฉบับนี้ได้รับการรับรองเมื่อวันที่ 10 ธันวาคม โดยสมัชชาใหญ่สหประชาชาติ (ซึ่งก่อตั้งขึ้นเมื่อปี ค.ศ. 1945 หลังสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่สอง) และรัฐธรรมนูญฉบับแรกของไทยก็ประกาศใช้วันเดียวกัน แต่ประกาศก่อนปฏิญญาฯ ถึง 16 ปี ทำไมจึงมีการพูดถึงสิทธิมนุษยชนกันมากขึ้นช่วงหลังของศตวรรษที่ 20 สิทธิมนุษยชนเกิดขึ้นได้อย่างไร มีที่มาที่ไปอย่างไร บทความนี้จะค้นหาคำตอบ โดยจะใช้เนื้อหาในหนังสือชื่อ “สิทธิมนุษยชน และพระศาสนจักร: ข้อพิจารณาและไตร่ตรองเชิงประวัติศาสตร์ และเทวศาสตร์” เป็นหลัก ซึ่งหน้งสือนี้ประกอบไปด้วยสองบทความที่นำเสนอต่อที่ประชุมนานาชาติ จัดโดยคณะกรรมการยุติธรรมและสันติแห่งสันตะสำนัก ที่กรุงโรม เมื่อวันที่ 14-16 พฤศจิกายน ค.ศ. 1988 ซึ่งข้าพเจ้าได้แปลไว้ และได้รับการจัดพิมพ์โดยคณะกรรมการยุติธรรมและสันติแห่งประเทศไทย ในสภาพระสังฆราชคาทอลิกแห่งประเทศไทย เมื่อเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2539 เป็นที่ยอมรับกันว่าทั่วไปว่า ฝรั่งเศสเชี่ยวชาญด้านทฤษฎีสังคมนิยม เยอรมนีเชี่ยวชาญด้านปรัชญา ส่วนอังกฤษนั้น เชี่ยวชาญด้านเศรษฐศาสตร์ แนวคิดทั้งสามสาขามีส่วนสำคัญทั้งในฐานะปัจจัยผลักดันให้เกิดแนวความคิดด้านสิทธิมนุษยชน แต่ก่อนที่จะกล่าวถึงสิทธิมนุษยชน เราคงต้องแลหลังหวนไปหาที่มาที่ไปของแนวคิดปรัชญาตะวันตกเสียก่อน เนื่องจากเป็นปัจจัยสำคัญปัจจัยหนึ่งที่นำไปสู่แนวคิดเรื่องสิทธิมนุษยชนแบบตะวันตก ผู้คนในอารยธรรมยุคแรกที่เกิดขึ้นในบริเวณนี้ มีความเชื่อว่ามนุษย์เป็นส่วนหนึ่งของธรรมชาติและอยู่ในการควบคุมของสิ่งศักดิ์สิทธิ์…